Πρακτικοί οδηγοί για την τεχνητή νοημοσύνη στις ελληνικές επιχειρήσεις: Κανονισμός AI της ΕΕ, αυτοματισμοί, κόστος και πραγματικές εφαρμογές, από τους μηχανικούς της Eigen. https://eigen.gr/el/insights/ 2026-10-25T00:00:00Z George Fatouroshttps://www.linkedin.com/in/george-fatouros/ https://eigen.gr/el/insights/eu-ai-act-odigos-epixeiriseis/ 2026-10-25T00:00:00Z 2026-10-25T00:00:00Z

Πρακτικός οδηγός για τον Κανονισμό AI της ΕΕ: ποιες υποχρεώσεις ισχύουν ήδη, τι αλλάζει μετά το Digital Omnibus, ποια συστήματα είναι υψηλού κινδύνου και τι να κάνετε τώρα.

<p>Οι περισσότερες ελληνικές επιχειρήσεις είναι «φορείς εφαρμογής» (deployers): χρησιμοποιούν εργαλεία AI, δεν τα αναπτύσσουν. Για αυτές ισχύουν ήδη τρία πράγματα: απαγορευμένες πρακτικές, μέτρα για την εκπαίδευση του προσωπικού στο AI και διαφάνεια προς τους πελάτες. Οι αυστηρές υποχρεώσεις για συστήματα υψηλού κινδύνου, όπως η αξιολόγηση βιογραφικών ή η πιστοληπτική αξιολόγηση, μετατέθηκαν για τον Δεκέμβριο του 2027.</p><p>Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1689 για την τεχνητή νοημοσύνη, γνωστός ως AI Act, είναι ο πρώτος οριζόντιος νόμος για το AI στον κόσμο. Δεν ρυθμίζει την τεχνολογία γενικά, αλλά τις <strong>χρήσεις</strong> της, ανάλογα με τον κίνδυνο που δημιουργούν. Για μια τυπική επιχείρηση που χρησιμοποιεί ChatGPT, Copilot ή ένα chatbot εξυπηρέτησης, οι υποχρεώσεις είναι διαχειρίσιμες. Για όποια χρησιμοποιεί AI σε προσλήψεις ή στην αξιολόγηση πελατών, η προετοιμασία πρέπει να ξεκινήσει τώρα.</p> <p>Ο οδηγός αυτός εξηγεί τι ισχύει στα τέλη Οκτωβρίου 2026, μετά τις αλλαγές του Digital Omnibus, και τι πρακτικά βήματα χρειάζονται.</p> <h2>Πρώτα: τι ρόλο έχετε;</h2> <p>Ο Κανονισμός μοιράζει τις υποχρεώσεις ανάλογα με τον ρόλο:</p> <ul> <li><strong>Πάροχος (provider)</strong> είναι όποιος αναπτύσσει ένα σύστημα AI και το διαθέτει στην αγορά με το όνομά του. Για παράδειγμα, μια εταιρεία λογισμικού που πουλά εργαλείο αξιολόγησης βιογραφικών.</li> <li><strong>Φορέας εφαρμογής (deployer)</strong> είναι όποιος χρησιμοποιεί ένα σύστημα AI στο πλαίσιο της επαγγελματικής του δραστηριότητας. Εδώ ανήκουν οι περισσότερες επιχειρήσεις: ένα ξενοδοχείο με chatbot, ένα λογιστικό γραφείο που χρησιμοποιεί AI για τιμολόγια, μια εταιρεία που δίνει Copilot στους υπαλλήλους της.</li> </ul> <p>Προσοχή: αν τροποποιήσετε ουσιωδώς ένα σύστημα υψηλού κινδύνου ή το διαθέσετε με το δικό σας όνομα, μπορεί να θεωρηθείτε πάροχος, με πολύ περισσότερες υποχρεώσεις.</p> <h2>Οι τέσσερις κατηγορίες κινδύνου</h2> <table> <thead> <tr> <th>Κατηγορία</th> <th>Παραδείγματα</th> <th>Τι σημαίνει</th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>Απαγορευμένες πρακτικές</td> <td>Κοινωνική βαθμολόγηση, αναγνώριση συναισθημάτων στον χώρο εργασίας, χειραγώγηση ευάλωτων ομάδων</td> <td>Απαγορεύονται από τις 2 Φεβρουαρίου 2025</td> </tr> <tr> <td>Υψηλού κινδύνου</td> <td>Αξιολόγηση βιογραφικών, αποφάσεις για προαγωγές, πιστοληπτική αξιολόγηση, τιμολόγηση ασφάλισης ζωής και υγείας</td> <td>Αυστηρές υποχρεώσεις από 2 Δεκεμβρίου 2027</td> </tr> <tr> <td>Υποχρεώσεις διαφάνειας</td> <td>Chatbots που μιλούν με πελάτες, deepfakes, κείμενα AI που δημοσιεύονται για θέματα δημόσιου ενδιαφέροντος</td> <td>Ισχύουν από 2 Αυγούστου 2026</td> </tr> <tr> <td>Ελάχιστου κινδύνου</td> <td>Φίλτρα spam, εξαγωγή στοιχείων από τιμολόγια, εσωτερικές αναφορές, βοηθοί γραφής</td> <td>Καμία ειδική υποχρέωση πέρα από την εκπαίδευση του προσωπικού</td> </tr> </tbody> </table> <p>Η μεγάλη πλειονότητα των εφαρμογών που χρησιμοποιούν οι ελληνικές επιχειρήσεις ανήκει στην τελευταία κατηγορία.</p> <h2>Τι άλλαξε με το Digital Omnibus</h2> <p>Το 2026 η ΕΕ ενέκρινε το Digital Omnibus για το AI, τον Κανονισμό (ΕΕ) 2026/1744, που ισχύει από τις 27 Ιουλίου 2026. Οι βασικές αλλαγές για τις επιχειρήσεις:</p> <ul> <li><strong>Μετάθεση των υποχρεώσεων υψηλού κινδύνου.</strong> Για τα αυτόνομα συστήματα του Παραρτήματος III (προσλήψεις, εκπαίδευση, πιστοληπτική αξιολόγηση κ.λπ.) η προθεσμία πήγε από τις 2 Αυγούστου 2026 στις <strong>2 Δεκεμβρίου 2027</strong>. Για το AI που είναι ενσωματωμένο σε προϊόντα όπως ιατροτεχνολογικά ή μηχανήματα (Παράρτημα I), στις <strong>2 Αυγούστου 2028</strong>.</li> <li><strong>Πιο ήπια διατύπωση για την εκπαίδευση στο AI.</strong> Το άρθρο 4 πλέον ζητά από παρόχους και φορείς εφαρμογής να <strong>λαμβάνουν μέτρα</strong> για την εκπαίδευση του προσωπικού τους στο AI, αντί να «διασφαλίζουν επαρκές επίπεδο». Η υποχρέωση παραμένει, αλλά είναι υποχρέωση μέσων, όχι αποτελέσματος.</li> <li><strong>Νέα απαγόρευση.</strong> Από τις 2 Δεκεμβρίου 2026 απαγορεύονται τα συστήματα AI που δημιουργούν μη συναινετικές προσωπικές εικόνες αναγνωρίσιμων ατόμων («nudify» εφαρμογές) ή υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών.</li> </ul> <p>Οι απαγορεύσεις του άρθρου 5 και οι υποχρεώσεις διαφάνειας του άρθρου 50 δεν μετατέθηκαν.</p> <h2>Τι ισχύει ήδη για μια τυπική επιχείρηση</h2> <h3>1. Εκπαίδευση του προσωπικού στο AI (άρθρο 4)</h3> <p>Το επίσημο κείμενο το ονομάζει «γραμματισμό στην ΤΝ» (AI literacy). Αν η εταιρεία σας χρησιμοποιεί οποιοδήποτε σύστημα AI, πρέπει να λαμβάνει μέτρα ώστε όσοι το χρησιμοποιούν να καταλαβαίνουν τι κάνει, πού κάνει λάθη και πώς να το ελέγχουν. Στην πράξη αυτό σημαίνει:</p> <ul> <li>μια σύντομη, γραπτή πολιτική χρήσης AI (τι επιτρέπεται, ποια δεδομένα δεν μπαίνουν ποτέ σε εργαλεία AI)</li> <li>εκπαίδευση προσαρμοσμένη στον ρόλο: άλλη για το λογιστήριο που ελέγχει τιμολόγια, άλλη για το τμήμα HR</li> <li>αρχείο με το ποιος εκπαιδεύτηκε και πότε, ώστε να μπορείτε να το αποδείξετε</li> </ul> <h3>2. Διαφάνεια προς τους πελάτες (άρθρο 50)</h3> <ul> <li>Αν ένα chatbot μιλά με πελάτες, πρέπει να γνωρίζουν ότι μιλούν με σύστημα AI, εκτός αν είναι προφανές.</li> <li>Αν δημοσιεύετε εικόνες, βίντεο ή ήχο που δημιουργήθηκαν με AI και μοιάζουν αληθινά (deepfakes), πρέπει να το δηλώνετε.</li> <li>Αν δημοσιεύετε κείμενα που έγραψε AI για να ενημερώσετε το κοινό για θέματα δημόσιου ενδιαφέροντος, πρέπει επίσης να το δηλώνετε, εκτός αν πέρασαν από ανθρώπινο έλεγχο και κάποιος έχει τη συντακτική ευθύνη.</li> </ul> <h3>3. Καμία απαγορευμένη πρακτική (άρθρο 5)</h3> <p>Για τις περισσότερες επιχειρήσεις αυτό είναι απλό, με μία εξαίρεση που ξεφεύγει συχνά: <strong>η αναγνώριση συναισθημάτων στον χώρο εργασίας απαγορεύεται</strong>. Εργαλεία που «διαβάζουν» τη διάθεση υπαλλήλων από κάμερα ή φωνή, για παράδειγμα σε τηλεφωνικά κέντρα, πρέπει να ελεγχθούν.</p> <h2>Αν χρησιμοποιείτε AI σε προσλήψεις ή αξιολόγηση πελατών</h2> <p>Αυτές είναι οι πιο συνηθισμένες χρήσεις υψηλού κινδύνου για ελληνικές επιχειρήσεις. Μέχρι τις 2 Δεκεμβρίου 2027, ως φορέας εφαρμογής θα πρέπει να:</p> <ul> <li>χρησιμοποιείτε το σύστημα σύμφωνα με τις οδηγίες του παρόχου</li> <li>ορίσετε ανθρώπους με τις κατάλληλες γνώσεις για την <strong>ανθρώπινη εποπτεία</strong> των αποφάσεων</li> <li>ελέγχετε ότι τα δεδομένα που εισάγετε είναι σχετικά με τον σκοπό</li> <li>παρακολουθείτε τη λειτουργία και να αναφέρετε σοβαρά περιστατικά</li> <li>κρατάτε τα αρχεία καταγραφής (logs) για τουλάχιστον έξι μήνες</li> <li><strong>ενημερώνετε τους εργαζόμενους</strong> πριν χρησιμοποιήσετε τέτοιο σύστημα στον χώρο εργασίας</li> </ul> <p>Οι τράπεζες και οι ασφαλιστικές που χρησιμοποιούν AI για πιστοληπτική αξιολόγηση ή τιμολόγηση ασφάλισης ζωής και υγείας θα χρειαστούν επιπλέον εκτίμηση επιπτώσεων στα θεμελιώδη δικαιώματα.</p> <p>Ο χρόνος μέχρι το 2027 μοιάζει πολύς, αλλά οι σχετικές συμβάσεις με προμηθευτές υπογράφονται τώρα. Ζητήστε από τον πάροχο να σας πει αν το εργαλείο του θα είναι συμμορφωμένο και ποια τεκμηρίωση θα σας δώσει.</p> <h2>Ποιος ελέγχει την εφαρμογή στην Ελλάδα</h2> <p>Ο νόμος 5321/2026 (ΦΕΚ Α' 114/20.07.2026) ορίζει την <strong>Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα</strong> ως κεντρική αρχή εποπτείας της αγοράς για τις απαγορευμένες πρακτικές, τα συστήματα υψηλού κινδύνου του Παραρτήματος III και τις υποχρεώσεις διαφάνειας, καθώς και ως ενιαίο σημείο επαφής. Η <strong>ΕΕΤΤ</strong> είναι η κοινοποιούσα αρχή, και οι υπάρχουσες τομεακές αρχές παραμένουν αρμόδιες στους τομείς τους.</p> <p>Τα πρόστιμα του Κανονισμού φτάνουν τα 35 εκατ. ευρώ ή το 7% του παγκόσμιου κύκλου εργασιών για απαγορευμένες πρακτικές, και τα 15 εκατ. ευρώ ή το 3% για άλλες παραβάσεις. Για τις ΜμΕ ισχύει το χαμηλότερο από τα δύο ποσά.</p> <h2>Επτά βήματα για να ξεκινήσετε</h2> <ol> <li><strong>Καταγράψτε όλα τα εργαλεία AI</strong> που χρησιμοποιούνται στην εταιρεία, και όσα έχουν «κρυμμένο» AI μέσα σε ERP, CRM ή λογισμικό HR.</li> <li><strong>Κατατάξτε κάθε εργαλείο</strong> σε μία από τις τέσσερις κατηγορίες κινδύνου.</li> <li><strong>Γράψτε μια πολιτική χρήσης AI</strong> μίας σελίδας: τι επιτρέπεται, με ποια δεδομένα, ποιος εγκρίνει νέα εργαλεία.</li> <li><strong>Εκπαιδεύστε το προσωπικό</strong> ανάλογα με τον ρόλο και κρατήστε αρχείο.</li> <li><strong>Προσθέστε δηλώσεις διαφάνειας</strong> σε chatbots και περιεχόμενο που δημιουργείται με AI.</li> <li><strong>Για εργαλεία υψηλού κινδύνου</strong>, ζητήστε από τον πάροχο πλάνο συμμόρφωσης για τον Δεκέμβριο του 2027.</li> <li><strong>Συνδυάστε τα με τον GDPR.</strong> Οι περισσότερες χρήσεις AI επεξεργάζονται προσωπικά δεδομένα, άρα χρειάζονται και νόμιμη βάση, ενημέρωση και, συχνά, εκτίμηση αντικτύπου (DPIA).</li> </ol> <p>Αν θέλετε μια πρώτη εικόνα για το πού βρίσκεται η εταιρεία σας, η <a href="/el/assessment/">αξιολόγηση ετοιμότητας για AI</a> παίρνει τρία λεπτά.</p> <h2 id="faq">Συχνές ερωτήσεις</h2> <h3>Ισχύει ο AI Act για μια μικρή επιχείρηση που απλώς χρησιμοποιεί ChatGPT;</h3> <p>Ναι, αλλά με ελάχιστες υποχρεώσεις. Πρέπει να λαμβάνει μέτρα για την εκπαίδευση του προσωπικού στο AI, όπως μια πολιτική χρήσης και σύντομη εκπαίδευση, και να μη χρησιμοποιεί το εργαλείο για απαγορευμένες πρακτικές. Οι υποχρεώσεις για τα ίδια τα μοντέλα, όπως το GPT, βαρύνουν τον πάροχο.</p> <h3>Πότε ισχύουν οι υποχρεώσεις για τα συστήματα υψηλού κινδύνου;</h3> <p>Μετά το Digital Omnibus, από τις 2 Δεκεμβρίου 2027 για τα αυτόνομα συστήματα του Παραρτήματος III, όπως η αξιολόγηση βιογραφικών και η πιστοληπτική αξιολόγηση, και από τις 2 Αυγούστου 2028 για το AI που είναι ενσωματωμένο σε προϊόντα του Παραρτήματος I.</p> <h3>Πρέπει να δηλώνουμε ότι το chatbot μας είναι AI;</h3> <p>Ναι. Από τις 2 Αυγούστου 2026, όποιος μιλά με ένα σύστημα AI πρέπει να το γνωρίζει, εκτός αν είναι προφανές από τις συνθήκες. Μια σύντομη δήλωση στην αρχή της συνομιλίας αρκεί.</p> <h3>Ποια αρχή ελέγχει τον AI Act στην Ελλάδα;</h3> <p>Σύμφωνα με τον νόμο 5321/2026, κεντρική αρχή εποπτείας είναι η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, η ΕΕΤΤ είναι η κοινοποιούσα αρχή και οι τομεακές αρχές παραμένουν αρμόδιες στους τομείς τους.</p> <h2>Πηγές</h2> <ul> <li><a href="https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj/ell">Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1689 για την τεχνητή νοημοσύνη (EUR-Lex)</a></li> <li><a href="https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj/ell">Κανονισμός (ΕΕ) 2026/1744, Digital Omnibus για το AI (EUR-Lex)</a></li> <li>Νόμος 5321/2026, ΦΕΚ Α' 114/20.07.2026</li> </ul> <p><em>Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή.</em></p>